درگذشت بهرام بیضایی کارگردان مطرح ایران 5 دی 1404 + علت فوت
درگذشت بهرام بیضایی کارگردان مطرح ایران 5 دی 1404 به همراه علت فوت و زندگینامه ایشان را در ادامه این بخش از کاشمر سلام مشاهده می کنید، با ما همراه باشید.
درگذشت بهرام بیضایی
بهرام بیضایی، یکی از برجسته ترین چهره های هنر معاصر ایران در عرصه سینما، تئاتر، ادبیات و پژوهش، در ۸۷ سالگی درگذشت. این اتفاق ناگهانی و تلخ، جامعه هنری ایران و جهان را در بهت و اندوه فرو برد. او در پنجم دی ماه ۱۴۰۴ در ایالات متحده آمریکا چشم از جهان فروبست. خبر این رخداد از سوی دانشگاه ایران شناسی استنفورد و خانوادهاش اعلام شد. بیضایی بر اثر عوارض پیشرفته بیماری سرطان جان سپرد و سالهای پایانی زندگیاش را با بیماری دستوپنجه نرم کرد.
بهرام بیضایی هنرمندی تأثیرگذار
بهرام بیضایی تنها یک کارگردان یا نمایشنامهنویس نبود؛ او در زمینههایی مانند تدوین، تهیه کنندگی، طراحی عنوانبندی و پژوهشهای نمایشی نیز حضوری خلاقانه و تأثیر گذار داشت. نگاه عمیق او به تاریخ، اسطوره و فرهنگ ایرانی مسیر تازهای در سینما و تئاتر ایران گشود و آثارش همواره الهامبخش نسلهای جدید هنرمندان بود.
کارنامه سینمایی بهرام بیضایی
بیضایی از اوایل دهه ۱۳۴۰ تاکنون در مجموع ۲۴ فیلم کوتاه و بلند را کارگردانی یا تدوین کرده است. هرچند تعداد آثار او نسبت به دیگر فیلمسازان اندک به نظر می رسد، اما کیفیت، نوآوری و تفکر عمیق آثارش جایگاه او را در تاریخ سینمای ایران تثبیت کرده است.
از میان فیلمهای بلندش، آثاری همچون چریکهتارا، مرگ یزدگرد، باشو غریبه کوچک، شاید وقتی دیگر، مسافران و سگکشی اهمیت ویژهای دارند. این آثار علاوه بر نوآوری فرم و روایت، به مسائل بنیادین انسانی از جمله هویت، جنگ، قدرت، تاریخ و سرنوشت انسان میپردازند و هنوز قابل تحلیل و بازخوانی هستند.
تئاتر و نمایشنامه نویسی پیشرو بهرام بیضایی
نقش بیضایی در تئاتر ایران به اندازه سینما مهم و برجسته است. او ۳۰ نمایشنامه نوشته و تاکنون ۸ اجرای صحنهای از آثارش روی صحنه رفته است. نمایشنامه های او غالبا پژوهشمحور و مبتنی بر اسطورهها، آیینها و تاریخ ایران کهن هستند و از مهمترین متون نمایشی معاصر محسوب میشوند.
برخی از آثار شاخص او شامل:
پهلوان اکبر می میرد، مرگ یزدگرد، فتحنامه کلات، هشتمین سفر سندباد، سهرابکشی، سلطان مار، کارنامه بنداربیدخش، چهار صندوق، مجلس قربانی سنمار، مجلس ضربت زدن، طربنامه، جنگنامه غلامان، خاطرات هنرپیشه نقش دوم و تاراجنامه هستند.
فیلمنامه نویسی و پژوهش های نمایشی بهرام بیضایی
بیضایی تنها فیلمساز یا نمایشنامه نویس نبود؛ او ۵۱ فیلمنامه، ۵ روایت داستانی و ۶ پژوهش را نیز در کارنامه خود ثبت کرده است. پژوهشهای او در زمینه نمایشهای سنتی، اسطورهشناسی و تاریخ تئاتر ایران منابع ارزشمندی برای شناخت ریشههای فرهنگی و نمایشی کشور محسوب میشوند.
وقفه ها و دشواری های مسیر فیلمسازی
در مسیر فیلمسازی، بیضایی با محدودیتها و دشواریهای متعدد روبهرو بود. او پس از تقریباً ۱۰ سال دوری از سینما، در سال ۱۳۸۶ فیلم وقتی همه خوابیم را ساخت. پیش از آن، قصد داشت فیلمنامه مقصد را بسازد، اما مشکلات متعدد ساخت این پروژه باعث شد تا مدتی صبر کند. همین وقفهها باعث شد با وجود توانایی فراوان، به عنوان یکی از کمکارترین اما تأثیرگذارترین فیلمسازان ایران شناخته شود.
نگرانی برای فرهنگ و طبیعت
بیضایی همواره نگاهی فراتر از هنر صرف داشت. او نگران نابودی فرهنگ، تاریخ و حتی طبیعت ایران بود و از قطع درختان کهنسال و بی توجهی به میراث فرهنگی اندوهگین می شد. در سالروز تولدش گفته بود که دهها فیلم نساخته است، اما قصد ندارد حرفهایش به رنگ گلایه باشد.
جمع بندی
بهرام بیضایی شاید تنها حدود ۱۰ فیلم بلند ساخته و تعداد اجراهای صحنهایاش محدود باشد، اما تأثیر او بر سینما و تئاتر ایران عمیق و ماندگار است. آثار شاخص او همچون رگبار، عمو سبیلو، کلاغ، غریبه و مه، سفر، باشو غریبه کوچک، مسافران، سگ کشی و وقتی همه خوابیم در کنار نمایشنامههای برجستهاش، او را به یکی از اندیشمندترین و تأثیرگذارترین هنرمندان معاصر ایران تبدیل کرده است؛ هنرمندی که کم آفرید، اما آنچه آفرید، ریشه دار و ماندگار بود.
گردآوری: کاشمر سلام
